شيخ حسين انصاريان
80
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى)
و اين اخلاق خانه برانداز كمكم به مقتضاى تقليد عوام از بزرگان و مأموران دولت به طبقات ديگر ملّت نيز سرايت مىنمايد و مردم براى پيش بردن كارهاى خود مجبور از تعقيب و تقليد اين اخلاق مىشوند و بدين قرار حالت روحيهء جامعه و ملّت ، ضعيف و دچار مرض مزمن فساد اخلاق مىگردد و درخت تناور شرافت و نجابت او از درون ، گرفتار نيشهاى كرمهاى اجتماعى گشته رو به پوسيدن مىگذارد . بدين ترتيب اسباب ويرانى و پريشانى و انقراض تمدن فراهم مىشود . هفتم : اين اوضاع حكومتها را مجبور مىسازد كه براى جلوگيرى از هرگونه شورش و انقلابهاى داخلى و براى كندن ريشهء ناراضيان و دشمنان سياسى و براى پرداختن حقوق اجزا و ادارات زياد شدهء خود ، از يك طرف آزادى كامل در فحشا و هوسرانى و خوشگذرانى و استعمال مسكرات و انواع بازىها و نفس پرستىها به ملت بدهد تا او را بيهوش و مشغول و سرگرم سازد و از طرف ديگر نيز مالياتهاى زياد بگيرد و فشارهاى سخت به مردم وارد آورد . به اين واسطه به طور غيرمستقيم افراد ملّت به خصوص جوانان را كه قوهء تميز و تعقّل هنوز در ايشان تكامل نيافته است به فساد اخلاق و ترك قوهء ضبط نفس به شهوترانى و دزدى و تقلّب و گول زدن و غارت و ظلم و خيانت وادار مىنمايد و ارزش شرافت و مردانگى و فضيلت را از دل ايشان بيرون مىكند . هشتم : از آن جا كه نفس انسانى بيشتر مايل به هوا و هوس و شهوت و پيروى اخلاق مذمومه مىباشد و از آن جا كه اخلاق فاسده زودتر از اخلاق نيك نفوذ و سرايت پيدا مىكند و از آن جا كه تودهء ملّت به آسانى تقليد از افكار و عادات جديد كه موافق تمايلات نفسانى او باشد مىنمايد و از آن جا كه قوّهء تعقّل و تميز در تودهء ملّت بيش از اندازه به قبول نفوذ و تأثيرات خارجى يا بيگانه آماده و مستعد است ، از اين جهت در نتيجهء اين اوضاع كه شرح داده شد طبقات پايين ملّت نيز بيش از همه اسباب و وسايل هوسرانى را استقبال مىكند .